Ерекше балаларға – ерекше қолдау

Айта кету керек, Зүлфия Ғабидуллина Паралимпиада ойындарында Қазақстанға алтын әкелген алғашқы спортшы болды. Тарихи жеңіс 2016 жылы Рио-де-Жанейро ойындарында болды, сол кезде Зүлфия 100 метрге еркін жүзуден медаль жеңіп алды. Чемпион балалық шақтағы жазатайым оқиғадан мүгедек болған екен. Бес жасында оны мотоцикл қағып кеткен. Спортшының айтуы бойынша, оның табанды мінезі жақындарының қолдауы мен ықпалының арқасында дамыпты: «Мені туыстарым мені қолдады, бірақ ешқашан өкінбеді. Мен қашанда, қайда жүрсем де басқалармен терезем тең болды».

Зүлфияның қоржынында 230-дан астам медаль және 12 әлемдік рекорд бар. Ол, сонымен қатар, Токиодағы соңғы Паралимпиада ойындарына қатысты. Зүлфия бүгінде спортпен шұғылдануды жалғастырады, әлі де спортшылар мен жанкүйерлерді өзінің талантымен қанаттандыра бермек.

26-28 маусым аралығында Астанада «CHILDREN PARALYMPIC GAMES 2025» инклюзивті спорттық фестивалі өтті. Фестиваль «Саламатты болашақ» әлеуметтік жобасы аясында «Samruk-Kazyna Trust» әлеуметтік жобаларды дамыту қорының қолдауымен ұйымдастырылды. Үш күн бойы 400 жас спортшы бейімделген спорт түрлерінен: жүзу, каратэ, тхэквондо, футбол, жеңіл атлетика, пионербол, бочча, ЦП-футбол, үстел теннисі және хореографиядан бақ сынасты. Финалға қатысу үшін еліміздің 20 өңірінен келген бейімделген спорт секцияларының тәрбиеленушілері іріктеуден өтті.

Фестивальдің мақсаты – «Тең мүмкіндіктер әлемі» ҚҚ бейімделген спорттық секцияларының тәрбиеленушілері – мүгедектігі бар балалар мен жастардың дене шынықтырумен және спортпен тұрақты айналысуға мотивациясын арттыру, әлеуметтік белсенділікті, сенімділік пен өзара құрметті нығайту, сондай-ақ мүгедектігі бар балалар мен олардың құрдастары арасындағы достық қарым-қатынастарды орнату мақсатында инклюзивті спорттық-мәдени іс-шараларды өткізу. Бірнеше күн бойы Қазақстанның әр өңірінен келген қатысушылар өз өнерлерін көрсетіп, қиындықтарды жеңіп, күлкілерімен бөлісіп, барлығын үлгілерімен шабыттандырды.

«Бірнеше жылдан бері Қор инклюзивті спорт секцияларын құру жобасына қолдау көрсетіп келеді, және бұл жүйелі жұмыстар нәтижесін беруде. Бүгінде 7 мыңдай ерекше бала бейімделген спорт түрлерін меңгерді», – деді «Самұрық-Қазына» басшысы Нұрлан Жақыпов фестивальдің жабылу рәсімінде. Жеңімпаздар «Qazaqstan» жеңіл атлетика кешенінде салтанатты түрде марапатталды.

Ойындар тек жарыс қана емес, сонымен бірге батылдық, сыйластық және өзіне деген сенімділіктің нағыз сабағы болды. Фестиваль «Самұрық-Қазына» АҚ компаниялары тобы атынан «Samruk-Kazyna Trust» қорының қолдауымен жүзеге асырылып жатқан «Саламатты болашақ» инклюзивті жобасының ерекше кезеңі болды.

Паралимпиада ойындары

Паралимпиада ойындары — бұл мүгедектігі бар адамдарға арналған халықаралық спорттық жарыс. Дәстүр бойынша Олимпиада ойындарынан кейін, ал 1988 жылғы жазғы паралимпиадалық ойындардан бастап — сол спорттық нысандарда өтеді. 2001 жылы бұл тәжірибе ХОК пен Халықаралық паралимпиадалық комитет (IPC) арасындағы келісімде бекітілген. Жазғы паралимпиадалық ойындар 1960 жылдан, ал Қысқы паралимпиада ойындары 1976 жылдан бастап өткізіліп келеді.

Бірінші Жазғы Паралимпиада ойындары 1960 жылғы Олимпиададан кейін бірден Римде өтті. Сол кезде тек жұлын жарақаты бар адамдар қатысты. 8 спорт түрі болды: садақ ату, жеңіл атлетика, баскетбол, семсерлесу, үстел теннисі, жүзу, дартс және бильярд. 400 қатысушы 57 марапаттар жиынтығын ойнатты.

Көру қабілеті шектеулі спортшылар 1972 жылы Гейдельбергте өткен IV жазғы ойындарға алғаш рет қатысты, олар 100 м қашықтыққа жүгірді, содан кейін голбол пайда болды. Торонтода өткен V Жазғы ойындар ампутациялық спортшылардың қатысуымен ерекшеленді. Сондай-ақ әдеттен тыс жарыстар болды — мүгедектер арбасына слалом және қашықтық пен дәлдік үшін футбол добын соғу. Бағдарламалардың 20 түрі бойынша 508 сыйлық жиынтығы ойнатылды. Желкенді және мүгедектер арбаларындағы регби спорттың түрлері үлгі ретінде ұсынылды.

Паралимпиада тарихы

Паралимпиада қозғалысының туу тарихы өте қызықты. Мұның бәрі тірек-қозғалыс аппараты зақымданған адамдардың екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана спортпен белсенді айналыса бастағанынан басталды. 1944 жылы Сток Мандевилл омыртқасының зақымдануын қалпына келтіру орталығы кешенді емдеудің маңызды бөлігі ретінде спорттық бағдарлама әзірледі. Оны жасаушы профессор Людвиг Гуттманн содан бері Сток Мандевилл орталығының директоры және тірек-қимыл аппараты зақымданған адамдарды емдеу жөніндегі британдық халықаралық ұйымның президенті болды.

Одан кейінгі жылдары қатысушылар саны ғана емес, спорт түрлері де көбейді. Байқауды өткізу идеясын халықаралық қауымдастық қолдады. Ойындар жыл сайынғы халықаралық спорт фестиваліне айналды. 1952 жылдан бастап оларға Нидерланды, Германия, Швеция және Норвегия спортшылары тұрақты түрде қатысты. Жарыстың даму бағытын үйлестіретін және анықтайтын қажетті басқару органының болмауы Халықаралық Сток-Мандевал федерациясының құрылуына әкеліп соқты, ол Халықаралық Олимпиада комитетімен тығыз байланыс орнатты.

Бірте-бірте әлем спортпен айналысу тек дені сау адамдардың құқығы емес екеніне көз жеткізе бастады. Тіпті омыртқа жарақаттары сияқты ауыр жарақаттары бар адамдар қаласа жарыстарға қатыса алады.

Бірінші Паралимпиада ойындары

Бірінші Паралимпиада ойындары 1960 жылы Италия астанасы Римде өтті. Ойындардың ашылу салтанаты 18 қыркүйекте 5000 көрермен жиналған AcquaAcetosa стадионында өтті.

Бірінші Қысқы Паралимпиада ойындары 1976 жылы Орнсколдсвикте (Швеция) өтті. Алғаш рет шана жарысы көрсетілді.

ПАРАЛИМПИАДАНЫҢ ЖАС СПОРТШЫЛАРЫНЫҢ ӘҢГІМЕЛЕРІ

Джордан Уайт, 15 жаста, Садақ ату АҚШ

Джордан Уайт АҚШ паралимпиадалық құрамасының ең жас спортшысы және команда тарихындағы ең жас садақшы болды. Джордан феморальды ақаумен дүниеге келген. Қазірдің өзінде оған 20-ға жуық операция жасалған. Ол ауыруы асқынбас үшін футбол, гольф, жүзу және бейсбол сияқты басқа спорт түрлерімен айналысуға тырысты. Бірақ коронавирустық пандемия кезінде оның отбасы бір уақытта ашық ауада бірге уақыт өткізуге мүмкіндік беретін қауіпсіз әрекетті табуға шешім қабылдады. Таңдау садақ атуға түсті. «Бастапқыда мен аздап күмәндандым, өйткені мен нысанаға садақ атуды жақсы түсінбедім, бірақ оны сынап көргенде маған ұнады», — дейді Джордан. «Менің мүгедектігім әлі де атыс пен тепе — теңдікке әсер етеді. Мен футболды ұнатқаныммен жарыстарға қатыса алдым, онда мүмкіндігім болмады, өйткені мен шабуылдан қорғанысқа ауыса алмадым», — дейді жас жігіт. Ол жарыста 580 ұпай жинап, іріктеу кезеңдерінде 27-ші орынға ие болып, жеке рекорд жасады.

Блай Туми, Үстел теннисі, 14 жаста, Ұлыбритания

Британдық Блай Туми жас кезінен бастап жүзу, футбол және атпен айналысқан. Бастауыш мектепте ол тіпті турнирде жеңіске жетті . 14 жасар Блай Ұлыбританияның паралимпиадалық құрамасы тарихындағы ең жас медаль иегері атанды, әріптесімен бірге үстел теннисінде қола жүлдеге ие болды. Блай туғаннан церебральды сал ауруына шалдыққан. Ол үш жасынан бастап Паралимпиадаға баруды армандаған. «Мен Паралимпиадаға барамын деп ойламадым. Сондықтан мен өзімді мақтан тұтамын», — дейді спортшы. Сүйікті ойынының арқасында қыз қолдау көрсететін қауымдастық пен өзіне деген сенімділікке ие болды. «Үстел теннисі мені барлық уайымдардан құтқарады», — деп мойындайды ол.