Көлік және логистиканың мәні

Көлік және логистика — бұл жүктерді жеткізу құралын таңдау, шығындарды азайту, қажетті құжаттарды жинау, жинақтау. Логистиканың міндеті — тауарларды А нүктесінен В нүктесіне дейін аз уақыт пен ақшамен жеткізуді қамтамасыз ету, белгіленген мерзімде сақтау және тауарды бүлдірмеу, көлік қызметтерін оңтайландыру, тәуекелдерді азайту және пайда әкелетін көрсеткіштерді жақсарту. Сонымен қатар жеткізу тізбегін дамыту кіреді: логист жеткізушілерді табады, жеткізу құнын есептейді, көлік нарығын талдайды, өндірушілермен, сатып алушылармен, қоймамен және сату бөлімімен жұмысты үйлестіреді. Бүгінгі күні логистика белгілі бір жүкті қандай да бір көлікпен мейлінше ыңғайлы және пайдалы жолдармен: теңізбен, құрлықпен, сумен немесе пойыздармен тасымалдауды білдіреді. Заманауи кәсіпорындардың айналымы өте үлкен, сондықтан оларға көлік және логистика ауадай қажет.
Елімізде көлік және логистика саласындағы мамандықтарға сұраныс артып келеді.
Логист мамандығы цифрлық, онлайн-сауда және жеткізу қызметтерінің дамуына байланысты өте кең таралды. Ал сарапшылар осы саланың және оның әртүрлі салаларының одан әрі дамуын болжайды, мысалы, кросс-докинг, онда барлық тауарлар ұзақ мерзімді сақтауға тоұтамай, клиентке мүмкіндігінше тез жіберіледі.
Біздің елімізде логистикаға мемлекеттің табысты экономикасын құрудағы басты орындардың бірі беріледі. Ең алдымен, Қазақстанның Еуропа мен Азия арасында стратегиялық маңызды географиялық орналасуына байланысты, бұл біздің елімізді трансконтиненталдық логистикалық тізбектерде өте маңызды транзиттік торапқа айналдырады. Қазақстанның Жібек жолы сияқты халықаралық сауда жолдарына, әртүрлі халықаралық бірлестіктерге – Шанхай ынтымақтастық ұйымына, Еуразиялық экономикалық одаққа белсенді қатысуы, әртүрлі елдермен сауда қарым-қатынастарын орнатуы салаға елеулі инвестицияларды және түрлі инфрақұрылымдық жобаларды, әуежайларды, теңіз порттарын, хабтарды және логистикалық орталықтарды дамытуға әкелді.
Мемлекет үлкен қаражат сала отырып, логистикалық сектордың дамуын белсенді қолдайды, инфрақұрылым мен инновацияға инвестиция салатын компанияларға салықтық жеңілдіктер мен субсидиялар ұсынады. Бұл қолдау логистикалық саланың жедел дамуына және шетелдік инвестицияларды тартуға ықпал етеді.
Логистикалық сектор шағын және орта бизнесті дамытуға көптеген мүмкіндіктер береді. Жаңадан ашылған кәсіпорындар жедел жеткізу, логистикалық процестердің аутсорсингі және қойма қызметтері сияқты мамандандырылған логистикалық қызметтерімен сектордың өсіп келе жатқан қажеттіліктеріне органикалық түрде енеді.
Саланың мұндай қарқынды дамуы кадрларға деген қажеттілікке әсер ете алмады. Заманауи технологиялардың дамуымен логист мамандығы логистика саласына белсенді түрде еніп жатқан автоматтандыру, блокчейн және заттар интернеті сияқты басқа да маңызды бағыттармен түйісе бастады. Заманауи логист цифрлық технологияларды жақсы білуі, жүйелі ойлауы, бағдарламалау, робототехника негіздерін білуі, жасанды интеллектпен жұмыс істеуі, жобалар мен процестерді басқара білуі қажет.
Қазақстан өзінің көліктік инфрақұрылымын цифрландыру бойынша белсенді жұмыс істеуде, бұл біздің еліміздегі логистердің жұмысын технологиялық жағынан озық етеді. Мысалы, Қазақстандық жол ғылыми-зерттеу институты оны басқаруды оңтайландыруға мүмкіндік беретін Қазақстанның жол инфрақұрылымының виртуалды көшірмесін жасайды. Институт мамандары жолдар мен көшелердің үшөлшемді жоспарын көрсету үшін 3D бейне сканерлеу технологиясын пайдаланады. Осындай бірыңғай базаны құру жол желісін басқарудың тиімділігін арттырады және оған қызмет көрсету шығындарын азайтады. Қазақстанның автожолдарының жалпы ұзындығы бүгінде 95 мың шақырымды құрайтынын ескерсек, институт атқарып жатқан жұмыстың ауқымы туралы болжам жасауға болады. Логистикалық процестерде тұрақты дамудың жаһандық трендінің дамуымен экологиялық аспектілерге де назар аударылады. Экологиялық таза технологиялар енгізілуде, қоршаған ортаға ластаушы шығарындыларды азайту үшін маршруттар оңтайландырылуда, электр және гибридті көлік құралдарын пайдалануға баса назар аударылуда.
Қызықты мәліметтер
Логистиканың пайда болуы, ең алдымен, ежелгі әскери әрекеттерге байланысты болды. Ежелгі замандарда бұл ұғым біршама өзгеше сипатқа ие болды және әртүрлі қару түрлерін тасымалдауға қолданылды. Бұдан басқа, әскерлерді дұрыс орналастыру және әскери әрекеттер стратегиясын анықтау қажет болды. Логистиканы іс жүзінде пайдалана бастаған алғашқы адам Ұлы Александр болды. Оның іс-әрекеттерінен кейін оған барлық дәуірлердің ұлы логисті атағы берілген. Ол жергілікті жерді тану қабілетін іс жүзінде тамаша қолданып қана қоймай, сонымен бірге тактикалық түрде әрекет етіп, қарсыластың әскерлерінің одан арғы әрекеттерін алдын ала біліп, қажет болған жағдайда өз позициясын тез өзгерте алған. Нәтижесінде Александр өзінің империясын Шығыс Азияның шекарасына дейін кеңейтті, бұл таңқалдырмай қоймайды.
Логистика ғылымы Ежелгі Грекиядан бастау алады. Қазбалай келгенде, бұл сөздің морфологиялық негізі грек тілінен шыққан. Ежелгі грек тілінен аударғанда «логос» сөзі «ара қатынас» дегенді білдіреді. Кейінірек «логос» қаржылық сипаттағы ұйымның мәніне ие болып, «логистикаға» айналды.
Француз тілі логистиканы «Loger»-ге өзгертіп, бұл ұғымға өз астарын енгізді. Лепірмелі француз тілінде бұл «үйшік» дегенді білдіреді. Кейіннен үйшік белгілі бір компанияның бірқатар тауарларын басқарудың символына айналды.
Жапонияда нәзік заттар күріш қауыздарында тасымалданады;
компания бір жыл бойы тасымалдайтын өзара жалғанған шұжықтардың ұзындығы Жерден Айға дейінгі қашықтықтан да асады;
АҚШ-тағы азық-түлік өнімдеріне келетін болсақ, мұнда логистикалық компаниялардың көпшілігі картоп тасымалдайды екен.
Г.Тұрлыбекова

ПІКІР ЖАЗУ