Құрметтің шынайы көрінісі

Көктемнің шуақты күні еді. Мектеп ауласы балалардың күлкісіне толып, әркім өз достарымен асыр салып ойнап жүр. Бірі доп қуып, бірі секіртпемен жарысып, енді бірі ағаш көлеңкесінде әңгіме-дүкен құрып отыр. Осы қарбалас сәтте мектеп қақпасынан ішке қарай арбада отырған бір бала жайлап кіріп келе жатты. Оның аты – Дамир. Ол осы мектепке жуырда ғана ауысып келген болатын. Дамирдің жүрісі баяу, бірақ жанары мейірімге толы еді. Ол айналасына қызыға қарап, жаңа ортаға үйренгісі келгендей сезілді. Алайда кейбір балалар оны көріп, сыбырласып, біреулері таңырқап, ал кейбірі тіпті назар аудармай өтіп жатты. Бұл Дамирге ауыр тиетін. Ол үйреніп қалғандай болғанымен, жаңа ортада өзін жалғыз сезінетіні байқалды.
Осы кезде сыныптан шыққан Аружан есімді қыз оны байқап қалды. Аружан – мейірімді, сабырлы, әрқашан өзгелерге көмектесуге дайын жүретін қыз болатын. Ол Дамирге жақындап келіп, жылы жымиып:
– Сәлем! Сен жаңа келген оқушысың ба? Менің атым Аружан, – деді.
Дамир сәл тосылып қалды. Бұған дейін онымен бірінші болып сөйлескен адам аз еді.
– Иә, менің атым Дамир. Мен бүгіннен бастап осы мектепте оқимын, – деді ол жай ғана.
– Қош келдің! Біздің сыныпқа келдің бе? Егер солай болса, мен саған мектепті көрсетейін, – деді Аружан еш ойланбастан.
Дамир басын изеді. Аружан оның арбасын жайлап итеріп, мектеп дәлізіне қарай бағыт алды. Ол жол бойы сыныптарды, асхананы, кітапхананы көрсетіп, бәрін түсіндіріп берді. Дамирдің жүзі бірте-бірте жадырай бастады. Өйткені ол өзін алғаш рет осы мектепте бөтен сезінбеген еді.
Сыныпқа кірген кезде кейбір балалар таңырқай қарап қалды. Бірақ Аружан еш қысылмай, Дамирді бос тұрған орынға апарып, мұғалімге таныстырды. Мұғалім де жылы қарсы алып, сынып оқушыларына:
– Балалар, бізде жаңа досымыз бар. Барлығымыз бірге көмектесіп, қолдау көрсетейік, – деді.
Сабақ басталды. Үзілісте балалар далаға шықты. Бірнеше оқушы футбол ойнап жатты. Дамир шетте қарап отырды. Оның да ойнағысы келді, бірақ арбада отырғандықтан қатыса алмайтынын түсінді. Сол кезде Аружан допты алып келіп:
– Дамир, біз бірге ойнайық. Сен қақпашы боласың, – деді.
Олар допты бір-біріне жай ғана теуіп ойнай бастады. Бірте-бірте басқа балалар да қосылды. Ешкім ерекше қарамады, бәрі бірге ойнады. Дамирдің жүзіндегі қуаныш ерекше еді. Ол өзін толыққанды команда мүшесі ретінде сезінді.
Күндер өте келе Аружан мен Дамир жақын дос болып кетті. Аружан оған сабақтан кейін кітапханаға баруды ұсынатын. Олар бірге кітап оқып, тапсырмаларды орындап, қызықты әңгімелер айтатын. Дамир де өте зерек бала екені байқалды. Ол есепті тез шығарып, суретті әдемі салатын.

Бір күні мектепте «Жақсылық жасау күні» атты шара өтетін болды. Әр сынып жақсылыққа байланысты шағын көрініс дайындауы керек еді. Аружан сыныптастарына:
– Біз бәріміз бірге адамдарға құрметпен қарау туралы көрініс қояйық. Дамир де қатыссын, – деді.
Балалар келісіп, дайындық басталды. Көріністе бір-біріне көмектесу, сыйластық көрсету туралы ой айтылды. Дамир де өз рөлін сенімді орындады. Шара күні көрермендер ерекше әсер алды. Мұғалімдер мен ата-аналар балалардың шынайы ойынына риза болды.
Сол күні директор сөз сөйлеп:
– Құрмет – адамның ең асыл қасиеті. Бір-бірімізді түсініп, қолдау көрсетсек, қоғамымыз да мейірімді болады. Бұл сынып соның жарқын үлгісін көрсетті, – деді.
Аружан мен Дамир бір-біріне қарап жымиды. Олар үшін бұл жай ғана қойылым емес еді. Бұл олардың күнделікті өміріндегі шынайы достықтың көрінісі болатын.
Көктем аяқталып, жаз да жақындады. Бір күні сынып оқушылары саябаққа серуенге шықты. Балалар ағаш көлеңкесінде демалып отырғанда, бір топ кішкентай балалар Дамирдің арбасына қызығып қарап тұрды. Аружан олардың жанына барып:
– Бұл – біздің досымыз. Ол да біз сияқты бәрін істей алады. Тек кейде көмектесу керек, – деді.
Балалар басын изеп, Дамирмен танысты. Біреуі оған сурет салуға қағаз әкеліп берді, енді бірі су ұсынды. Дамир тағы да өзіне деген құрметті сезінді.
Уақыт өте келе сыныптастардың бәрі бір-біріне көмектесуді әдетке айналдырды. Бірі тапсырманы түсіндірсе, бірі ауыр сөмкені көтеріп береді. Ал Аружанның әрекеті бәріне үлгі болды.
Оқу жылының соңғы күнінде мұғалім сыныпқа қарап:
– Осы жылы біз тек білім алып қана қоймай, бір-бірімізге құрметпен қарауды үйрендік. Бұл – ең үлкен жетістік, – деді.
Дамир сөз сұрап, орнынан сәл көтерілді.
– Мен бұл мектепке алғаш келгенде қатты уайымдадым. Бірақ Аружан маған дос болып, бәрін жеңілдетті. Қазір мен өзімді жалғыз сезінбеймін. Барлығыңа рақмет, – деді.
Сынып іші тынышталып, кейін қол шапалаққа толды. Аружан сәл ұялып, жымиып отырды. Ол өз әрекетінің осындай мәнге ие боларын ойламаған еді.
Сол күннен бастап балалар бір нәрсені жақсы түсінді: құрмет – үлкен іс емес, ол кішкентай жақсылықтан басталады. Бір жылы сөз, бір көмектің өзі адамның өмірін өзгертуі мүмкін.
Аружан мен Дамир мектеп ауласынан бірге шығып бара жатты. Күн батып, аспан қызғылт түске боялған.
– Бүгін керемет күн болды, – деді Дамир.
– Иә, достық бар жерде әр күн ерекше, – деп жауап берді Аружан.

Екеуі күлімсіреп, болашаққа сеніммен қарады. Өйткені олар бір нәрсені анық білді: құрмет пен мейірім – адамдарды жақындастыратын ең күшті қасиет.
Г.Тұрсынқожа