Әке – асқар тау

Ауыл шетіндегі шағын ғана үйдің терезесінен таңның алғашқы шапағы сығалай бастады. Бұл үйде жетінші сыныпта оқитын Арман мен оның әкесі Ержан тұратын. Бір кезде ауылдағы ең еңбекқор, ширақ азаматтардың бірі болған Ержан бірнеше жыл бұрын жол апатына түсіп, аяғынан айырылып қалған еді. Содан бері ол арбаға таңылған. Ал анасы өмірден ерте өтіп, әкелі-балалы екеуі бір-біріне тірек болып қалған.

Арман күн сайын таңғы алтыда тұратын. Алдымен пешке от жағып, шай қоятын. Әкесінің бөлмесіне кіріп:

— Әке, қайырлы таң! Ұйқыңыз қалай? — деп жай ғана жымиып қарайтын.

Ержан баласының даусын естіген сайын көңілі көтеріліп кететін.

— Қайырлы таң, балам. Сен ерте тұрдың ғой тағы, — дейтін ол.

Арман асықпай әкесін отырғызып, қолына жылы су әкеліп беретін. Сосын таңғы ас дайындап, әкесін үстелге отырғызуға көмектесетін. Бұл оның күнделікті әдетіне айналған. Ол ешқашан бұл істі ауырсынбайтын. Керісінше, әкесіне көмектескен сайын өзін үлкен адамдай сезінетін.

Мектепке барар алдында Арман үйдің ішін жинап, әкесінің дәрілерін реттеп қоятын. Көршілері кейде:

— Бала болсаң да, тым ерте есейіп кеткенсің ғой, — деп таңғалатын.

Арман болса жай ғана күлімсірейтін. Оның ойында бір ғана нәрсе бар еді: әкесін еш қиындыққа қалдырмау.

Бір күні мектепте мұғалім “Менің отбасым” тақырыбында шығарма жазуды тапсырды. Балалар анасы, әкесі, бауырлары туралы жазып жатты. Арман біраз ойланып отырды. Сосын қаламын алып, былай деп жазды:

“Менің отбасым – менің әкем. Әкем мен үшін ең мықты адам. Ол жүре алмаса да, маған өмір сүруді үйретеді. Ол ешқашан шағымданбайды. Мен өскенде әкем сияқты қайсар болғым келеді…”

Сабақтан кейін мұғалімі Арманды шақырып алды.

— Сенің шығармаң өте әсерлі екен, балам. Әкеңмен мақтанасың ба? — деп сұрады.

— Иә, апай. Әкем – менің батыр адамым, — деді Арман еш ойланбастан.

Сол күні кешке ауылға қатты боран соқты. Электр жарығы сөніп қалды. Үйдің іші қараңғыланып кетті. Ержан сәл мазасызданып:

— Балам, тоңып қалмадың ба? — деді.

Арман шам жағып, әкесінің үстіне көрпе жапты.

— Уайымдамаңыз, әке. Мен бармын ғой, — деді сенімді түрде.

Сыртта боран ұлып тұрды. Бірақ үйдің ішінде жылылық сезіліп тұрды. Әке мен баланың арасындағы мейірім кез келген суықты жеңіп тұрғандай еді.

Келесі күні таңертең Арман мектепке кешігіп қалды. Себебі ол әкесінің жағдайын тексеріп, үйді реттеп шықты. Сыныпқа кіргенде мұғалімі:

— Неге кешіктің? — деп сұрады.

Арман төмен қарап:

— Әкеме көмектесіп едім… — деді жай ғана.

Сыныптастары үндемей қалды. Кейбірі бұрын Арманды түсінбейтін. Бірақ сол сәттен бастап оған басқаша қарай бастады. Тіпті досы Нұрбек үзілісте:

— Қаласаң, кейде мен де көмектесемін, — деді.

Арман күлімсіреп:

— Рақмет. Бірақ мен өзім үлгеремін. Әкем екеуміз үйреніп кеткенбіз, — деді.

Көктем келді. Күн жылып, ауыл жандана бастады. Бір күні Арман мектептен келе сала әкесіне:

— Әке, бүгін мен аулаға гүл егейін деп едім, — деді.

— Жарайды, балам. Аула әдемі болса, көңіл де көтеріледі, — деді Ержан.

Арман топырақты қопсытып, гүл көшеттерін отырғызды. Әкесі терезеден қарап отырды. Баласының тынымсыз қимылын көріп, көзіне жас келді. Ол ішінен: “Менің тірегім – осы бала” деп ойлады.

Кешке Арман әкесінің жанына келіп отырды.

— Әке, сіз бұрын қандай жұмыста істедіңіз? — деп сұрады.

— Мен құрылысшы едім. Үйлер салатынмын. Биік ғимараттардың қабырғасын қалағанда, өзімді бақытты сезінетінмін, — деді Ержан.

— Сіз әлі де мықтысыз, әке. Сіз мені тәрбиелеп жатырсыз ғой, — деді Арман.

Ержан баласының сөзін естіп, күлімсіреп қойды.

— Балам, сен мені емес, мен сені мақтан тұтамын. Сенің жүрегің кең, — деді.

Күндер өтіп жатты. Бір күні мектепте “Қамқор бала” атты байқау өтті. Мұғалімдер ауылдағы үлгілі оқушыларды таңдады. Арманды да шақырды. Ол сахнаға шыққанда толқып тұрды.

— Мен ерекше ештеңе істеген жоқпын. Әкеме көмектесемін. Ол мені өсірді, енді мен оған қамқор болуым керек, — деді ол.

Залда отырғандар қол соқты. Кейбір үлкен кісілердің көзіне жас келді.

Байқаудан кейін ауыл әкімі Арманға келіп:

— Сен нағыз үлгілі баласың. Әкең екеуіңе көмектесеміз, — деді.

Біраз уақыттан соң олардың үйіне пандус орнатылып, әкесінің қозғалуына қолайлы жағдай жасалды. Ержан алғаш рет аулаға өз арбасымен шығып, күннің жылуын сезінді.

— Мұның бәрі сенің арқаның, балам, — деді ол.

— Жоқ, әке. Бұл біздің ортақ жеңісіміз, — деді Арман.

Сол күні кешке әке мен бала аулада ұзақ отырды. Күн батып, аспан қызыл түске боялды. Арман әкесінің қолынан ұстап:

— Әке, мен өскенде дәрігер боламын. Сіз сияқты адамдарға көмектесемін, — деді.

Ержан баласына қарап:

— Сен қандай маман болсаң да, ең бастысы — адам болып қал, — деді.

Арман басын изеді. Ол үшін ең үлкен бақыт — әкесінің жанында болу еді. Әке мен баланың арасындағы мейірім, құрмет пен қамқорлық олардың шағын үйін үлкен бақыт мекеніне айналдырғандай болатын.

Әділет Қабиденұлы